De zomer van 2026 zal ongetwijfeld in het geheugen en in de annalen gegrift blijven.
Na een eerste, zeer vroege en intense hittegolf eind juni (van 17 tot 28 juni), kenden we van 6 tot 17 juli 2026 een bijna-hittegolf: een periode van 12 opeenvolgende zomerdagen (≥ 25 °C), waarvan twee tropische dagen (≥ 30 °C). Er ontbrak slechts 0,1 °C (29,9 °C op 11 juli) om officieel van een hittegolf te kunnen spreken.
Een tweede hittegolf trof ons van 28 juli tot 5 augustus en, na twee dagen respijt, volgde een derde van 8 tot 16 augustus. Laten we nu de kenmerken van deze twee laatste hittegolven in detail bekijken.
Als gevolg van de hitte en de zeer geringe neerslag sinds 28 juni 2026 ontstond in ons land een extreme droogte, vooral in de Hoge Venen. Een grote natuurbrand legde er bijna 3.000 hectare in de as. Zicht op de brand vanuit Xhoffraix op 15 augustus 2026, met de vorming van een pyrocumulus.
Foto: Alexis Papapanayotou.
Tropische temperaturen of een hittegolf?
Het is nuttig om enkele begrippen in herinnering te brengen die vaak worden gebruikt, maar soms ook verkeerd worden geïnterpreteerd. Daarom eerst enkele definities.
Een hittegolf wordt in België gedefinieerd als een periode van minstens vijf opeenvolgende dagen waarop de maximumtemperatuur 25 °C bereikt of overschrijdt, waarvan minstens drie dagen waarop 30 °C wordt bereikt of overschreden (referentiestation: Ukkel).
Een tropische dag is een dag waarop de maximumtemperatuur 30 °C bereikt of overschrijdt. Een zomerdag is een dag waarop de maximumtemperatuur 25 °C bereikt of overschrijdt.
Een hittegolf kan dus ook worden omschreven als een periode van minstens vijf opeenvolgende zomerdagen, waarvan minstens drie tropische dagen. Dat was hier dus wel degelijk het geval.
- De duur: het aantal dagen van de hittegolf.
- Het gewicht: uitgedrukt in graaddagen, met een gemiddelde referentietemperatuur van 20 °C. Een gemiddelde temperatuur van 22,3 °C krijgt zo een gewicht van 2,3, terwijl een gemiddelde van 19,5 °C een gewicht van -0,5 krijgt.
Vervolgens worden deze graaddagen opgeteld over de volledige periode die aan de definitie van een hittegolf voldoet. - De intensiteit: deze komt overeen met het gewicht in verhouding tot de duur. Sommige hittegolven kunnen lang maar gematigd zijn, andere kort maar intens.
De hittegolf van eind juli - begin augustus 2026
Deze begon op 28 juli, met in Ukkel een eerste maximumtemperatuur van minstens 25 °C: 29,5 °C. Daarna volgden 34,4 °C op 29 juli, 25,3 °C op de 30e, 26,1 °C op de 31e, 25,6 °C op 1 augustus, 29,6 °C op de 2e, 33,3 °C op de 3e, 30,3 °C op de 4e en 26,2 °C op de 5e. Op 6 augustus bereikte de maximumtemperatuur in Ukkel geen 25 °C meer en bleef ze steken op 22,8 °C: daarmee kwam officieel een einde aan de hittegolf.
De hittegolf duurde negen dagen, met drie tropische dagen en één tropische nacht (minimumtemperatuur ≥ 20 °C).
Vergeleken met de hittegolf van juni ging het om een vrij zwakke hittegolf, met een gewicht van 27,2 en een intensiteit van 3,02.
Synoptische situatie op 29 juli 2026 om 14 uur: een hogedrukgebied ten oosten van onze streken en lagedrukgebieden ten westen ervan zorgen voor een krachtige aanvoer van zeer warme tropische lucht naar onze streken.
Bron: KNMI
De hittegolf van midden augustus 2026
Deze begon op 8 augustus, met in Ukkel een eerste maximumtemperatuur van minstens 25 °C: 27,2 °C. Daarna volgden 29,2 °C op 9 augustus, 26,3 °C op de 10e, 26,2 °C op de 11e, 31,8 °C op de 12e, 34,6 °C op de 13e, 35,9 °C op de 14e, 29,3 °C op de 15e en 25,3 °C op de 16e. Op 17 augustus bereikte de maximumtemperatuur in Ukkel geen 25 °C meer: daarmee kwam officieel een einde aan de hittegolf.
Ook deze hittegolf duurde negen dagen, met drie tropische dagen, waarvan één extreem warme dag (maximumtemperatuur ≥ 35 °C), en één tropische nacht (minimumtemperatuur ≥ 20 °C).
Ook hier ging het om een vrij zwakke hittegolf, met een gewicht van 26,2 en een intensiteit van 2,91. Ze was dus vrij vergelijkbaar met de voorgaande hittegolf.
Deze hittegolf vertoonde niettemin enkele bijzondere kenmerken die de moeite waard zijn om nader te bekijken.
Om te beginnen was 35,9 °C de derde extreem warme dag van deze zomer. Nooit eerder telde een zomer in Ukkel meer dan twee dagen met een maximumtemperatuur van minstens 35 °C. Het was bovendien een evenaring van het temperatuurrecord voor augustus in Ukkel, dat op 8 augustus 2020 werd gevestigd. Over alle maanden heen was 14 augustus 2026 de zesde warmste dag in Ukkel sinds 1892. Voor het hele Belgische grondgebied werd de hoogste temperatuur gemeten in Kleine Brogel, in de Kempen, met 37,3 °C.
Vervolgens is er de droogte. Neerslag is al verschillende weken vrijwel afwezig en de natuur begint daar duidelijk onder te lijden.
Nog opmerkelijker was de droogte van de lucht. Op 13 augustus om 17 uur registreerden bijna alle stations van het Belgische meetnet een relatieve luchtvochtigheid van minder dan 20 %. Enkele van de meest extreme waarden:
- Diepenbeek: 9 %
- Dourbes: 11 %
- Humain: 12 %
- Ukkel: 13 %
- Melle: 13 %
- Sint-Katelijne-Waver: 13 %
- Florennes: 14 %
- Chièvres: 14 %
- Semmerzake: 14 %
In Diepenbeek bedroeg de temperatuur om 17 uur maar liefst 35,7 °C, bij een dauwpunt van slechts -1,8 °C! In Humain en Dourbes bedroeg het dauwpunt 1,8 °C, tegenover 2,0 °C in Ukkel.
Dit zijn uitzonderlijk lage waarden voor België, tijdelijk vergelijkbaar met waarden die in sommige woestijngebieden worden waargenomen. De waarde in Diepenbeek zou een van de laagste, zo niet de laagste, kunnen zijn die ooit op het Belgische meteorologische meetnet werd gemeten. In Ukkel werd op 19 juli 2022 al eens een relatieve luchtvochtigheid van 13 % gemeten, maar een dergelijke waarde blijft uitzonderlijk.
Als gevolg van deze grote droogte in het binnenland waren ook de temperatuurverschillen tussen nacht en dag bijzonder groot. Zelfs in het station van Ukkel, waar grote dagelijkse temperatuurschommelingen minder gebruikelijk zijn, bedroeg het minimum slechts 16,4 °C tegenover een maximum van 34,6 °C. Elders in het land werden nog veel grotere verschillen waargenomen:
- Diepenbeek: 9,0 °C / 36,0 °C
- Hastière: 10,7 °C / 37,4 °C
- Dourbes: 13,4 °C / 37,0 °C
- Retie: 9,8 °C / 35,3 °C
- Elsenborn: 8,8 °C / 33,1 °C
Deze relatief lage minima tijdens de periode verklaren gedeeltelijk het vrij geringe gewicht van deze hittegolf.
Tot slot waren er, als rechtstreeks gevolg van de aanhoudende hitte en droogte, de natuurbranden. De vegetatie en de bodem waren door verscheidene weken met zeer weinig neerslag sterk uitgedroogd en daardoor bijzonder brandgevoelig geworden. De situatie nam uitzonderlijke proporties aan in de Hoge Venen, waar midden augustus een grote natuurbrand uitbrak. Bijna 3.000 hectare werd door de vlammen getroffen in een gebied dat door de weersomstandigheden van de voorgaande weken extreem droog was geworden.
De brand veroorzaakte bovendien een indrukwekkende rookpluim die vanop tientallen kilometers afstand zichtbaar was, evenals een pyrocumulus, een convectieve wolk waarvan de ontwikkeling rechtstreeks wordt veroorzaakt door de intense warmte die bij een brand vrijkomt. Deze episode illustreert op spectaculaire wijze welke gevolgen de combinatie van zeer hoge temperaturen, langdurige droogte van bodem en vegetatie en een uitzonderlijk lage luchtvochtigheid kan hebben.
Synoptische situatie op 14 augustus 2026 om 14 uur: de warmste dag van het jaar, met in tal van Belgische meetstations temperatuurrecords voor de maand augustus.
Bron: KNMI
Conclusie
De zomer van 2026 zal dus vooral opvallen door de opeenvolging van periodes met grote hitte. Na een eerste, zeer vroege hittegolf van 17 tot 28 juni en een bijna-hittegolf van 6 tot 17 juli, waarbij slechts 0,1 °C ontbrak om aan het officiële criterium te voldoen, volgden twee nieuwe hittegolven: van 28 juli tot 5 augustus en vervolgens van 8 tot 16 augustus. In minder dan twee maanden kende België zo een bijna ononderbroken opeenvolging van zeer warme periodes, slechts onderbroken door enkele korte adempauzes.
Hoewel hittegolven altijd deel hebben uitgemaakt van de natuurlijke variabiliteit van ons klimaat, vormen hun toenemende frequentie en het feit dat ze zich tijdens één en dezelfde zomer meermaals kunnen voordoen een belangrijk aandachtspunt in de context van de klimaatopwarming. Wat vroeger een relatief occasioneel verschijnsel was, kan zich tegenwoordig meerdere keren tijdens één zomerseizoen voordoen. De zomer van 2026 vormt hiervan een bijzonder treffend voorbeeld.
Maar deze zomer onderscheidt zich niet alleen door de hitte. Het aanhoudende neerslagtekort heeft de bodem en de vegetatie geleidelijk doen uitdrogen, terwijl de luchtvochtigheid op 13 augustus uitzonderlijk lage waarden voor België bereikte. De combinatie van deze verschillende factoren heeft het brandgevaar aanzienlijk verhoogd en droeg bij tot de uitzonderlijke situatie die midden augustus in de Hoge Venen werd waargenomen.
Herhaalde hitte, aanhoudende droogte, een luchtvochtigheid die soms waarden benaderde die we met woestijngebieden associëren, en grootschalige natuurbranden: meer nog dan de afzonderlijke records zijn het vooral het samenvallen en de herhaling van deze fenomenen die de zomer van 2026 zo opmerkelijk maken. Ze geven bovendien een zeer concreet beeld van kenmerken die onze toekomstige zomers in een verder opwarmend klimaat vaker zouden kunnen vertonen.
Een uitgesproken droogte, vergeelde bodems en de natuurbranden in de Hoge Venen, waarvan de okerkleurige rook hier zichtbaar is vanuit Sourbrodt, op de avond van 15 augustus 2026.
Foto: MeteoBelgië-webcam van Waimes-Sourbrodt
Bijlagen
| Zomer | Periode | Duur | Gewicht | Intensiteit | J>30° | T° max |
| 1911 | van 20 JUL tot 14 AUG | 26 | 77.2 | 2.97 | 14 | 34.0 |
| 1921 | van 7 JUL tot 22 JUL | 14 | 15.5 | 1.10 | 3 | 33.5 |
| 1922 | van 21 MAI tot 26 MAI | 5 | 16.5 | 3.30 | 3 | 32.1 |
| 1923 | van 5 JUL tot 14 JUL | 10 | 37.3 | 3.73 | 4 | 32.8 |
| 1929 | van 15 JUL tot 29 JUL | 9 | 13.6 | 1.51 | 3 | 30.9 |
| 1930 | van 26 AUG tot 31 AUG | 6 | 20.1 | 3.35 | 3 | 31.4 |
| 1932 | van 9 AUG tot 21 AUG | 13 | 38.4 | 2.95 | 5 | 34.4 |
| 1936 | van 17 JUN tot 24 AUG | 8 | 12.5 | 1.56 | 3 | 30.2 |
| 1938 | van 30 JUL tot 9 AUG | 11 | 29.9 | 2.71 | 4 | 31.8 |
| 1941 | van 6 JUL tot 13 JUL | 8 | 29.3 | 3.66 | 6 | 33.3 |
| 1942 | van 26 AUG tot 31 AUG | 6 | 18.8 | 3.13 | 3 | 31.3 |
| 1944 | van 18 AUG tot 25 AUG | 8 | 14.0 | 1.75 | 3 | 32.2 |
| 1947 | van 10 AUG tot 28 AUG | 19 | 30.5 | 1.69 | 4 | 33.6 |
| 1947 | van 24 JUN tot 29 JUN | 6 | 18.7 | 2.95 | 3 | 36.6 |
| 1947 | van 29 MAI tot 4 JUN | 7 | 17.3 | 2.47 | 4 | 32.3 |
| 1948 | van 25 JUL tot 1 AUG | 8 | 24.6 | 3.08 | 4 | 31.7 |
| 1952 | van 27 JUN tot 2 JUL | 6 | 15.4 | 2.57 | 4 | 33.8 |
| 1957 | van 28 JUN tot 8 JUL | 11 | 38.0 | 3.45 | 6 | 34.1 |
| 1959 | van 4 JUL tot 12 JUL | 8 | 18.0 | 2.25 | 4 | 34.7 |
| 1975 | van 29 JUL tot 9 AUG | 12 | 14.7 | 3.48 | 7 | 33.4 |
| 1976 | van 22 JUN tot 16 JUL | 25 | 90.0 | 3.60 | 17 | 34.6 |
| 1983 | van 4 JUL tot 12 JUL | 9 | 27.8 | 3.09 | 3 | 32.1 |
| 1990 | van 26 JUL tot 5 AUG | 11 | 33.2 | 3.02 | 5 | 35.5 |
| 1994 | van 19 JUL tot 6 AUG | 19 | 59.6 | 3.14 | 8 | 33.9 |
| 1995 | van 7 JUL tot 13 JUL | 7 | 22.7 | 3.24 | 3 | 33.0 |
| 1995 | van 20 JUL tot 12 AUG | 24 | 47.8 | 1.99 | 8 | 34.0 |
| 1997 | van 5 AUG tot 25 AUG | 21 | 55.7 | 2.65 | 4 | 31.9 |
| 1998 | van 9 MAI tot 14 MAI | 6 | 15.1 | 2.51 | 3 | 31.0 |
| 2003 | van 1 AUG tot 13 AUG | 13 | 58.2 | 4.47 | 6 | 33.8 |
| 2005 | van 18 JUN tot 25 JUN | 8 | 28.4 | 3.55 | 4 | 32.9 |
| 2006 | van 15 JUL tot 30 JUL | 16 | 66.3 | 4.14 | 7 | 36.2 |
| 2006 | van 9 JUN tot 13 JUN | 5 | 10.5 | 2.10 | 3 | 31.3 |
| 2010 | van 23 JUN tot 14 JUL | 22 | 42.0 | 1.91 | 6 | 33.9 |
| 2013 | van 21 JUL tot 27 JUL | 7 | 25.7 | 3.67 | 3 | 32.4 |
| 2015 | van 30 JUN tot 5 JUL | 6 | 24.2 | 4.03 | 3 | 34.5 |
| 2016 | van 23 AUG tot 27 AUG | 5 | 18.3 | 3.66 | 3 | 32.5 |
| 2017 | van 17 JUN tot 22 JUN | 5 | 22.6 | 4.52 | 4 | 32.4 |
| 2018 | van 13 JUL tot 7 AUG | 26 | 82.2 | 3.16 | 9 | 35.4 |
| 2019 | van 23 AUG tot 28 AUG | 6 | 19.7 | 3.28 | 3 | 33.3 |
| 2019 | van 22 JUL tot 26 JUL | 5 | 34.7 | 6.94 | 4 | 39.7 |
| 2019 | van 23 JUN tot 30 JUN | 8 | 23.5 | 2.94 | 3 | 32.6 |
| 2020 | van 5 AUG tot 16 AUG | 12 | 57.2 | 4.77 | 8 | 35.9 |
| 2022 | van 9 AUG tot 16 AUG | 8 | 32.1 | 4.01 | 5 | 32.1 |
| 2023 | van 4 SEP tot 11 SEP | 8 | 23.5 | 2.94 | 6 | 31.9 |
| 2023 | van 8 JUN tot 17 JUN | 10 | 26.8 | 2.68 | 3 | 31.2 |
| 2025 | van 28 JUN tot 2 JUL | 5 | 23.8 | 4.76 | 3 | 35.9 |
| 2025 | van 10 AUG tot 15 AUG | 6 | 19.1 | 3.18 | 3 | 33.2 |
| 2026 | van 17 JUN tot 29 JUN | 12 | 70.5 | 5.88 | 7 | 35.5 |
| 2026 | van 28 JUL tot 5 AUG | 9 | 27.2 | 3.02 | 3 | 34.4 |
| 2026 | van 8 AUG tot 16 AUG | 9 | 26.2 | 2.91 | 3 | 35.9 |
Nuttige links
Zie ook op onze forums, door Robert Vilmos, voor meer details over deze periodes (in het Frans) :
De tweede hittegolf van deze zomer 2026
De derde hittegolf van deze zomer 2026
Op onze website:
Kaart van de bodemdroogte.
Kaart van de bosbrandrisico-index.
Hittegolven in België sinds 1901
